ମୋଟୁ ଗୋପ୍ରଜାତି: ମାଲକାନଗିରି ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଅନନ୍ୟ ସମ୍ପଦ

କ୍ଷୁଦ୍ର କାୟ । ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି । କୋୟା ଜନଜାତିର ଗର୍ବ ।

ଓଡ଼ିଶାର ଦକ୍ଷିଣତମ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ଆସିଥିବା ମୋଟୁ ଗୋପ୍ରଜାତି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ବହନ କରେ। ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳର ଜଳବାୟୁରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏହି କଷ୍ଟସହିଷ୍ଣୁ ପଶୁମାନେ ମାଲକାନଗିରିର ଜନଜାତି ଅର୍ଥନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର।

ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି

ମୋଟୁ ଗୋପ୍ରଜାତି ମୁଖ୍ୟତଃ ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲାର ଦୁର୍ଗମ ତଥା ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଭରା ଅଞ୍ଚଳରୁ ସୃଷ୍ଟି। ଏମାନଙ୍କ ଇତିହାସ ସ୍ଥାନୀୟ‘କୋୟା’ (KOYA) ଜନଜାତି ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ, ଯେଉଁମାନେ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି ଏହି ଜର୍ମପ୍ଲାଜମ୍‌ର ମୁଖ୍ୟ ସଂରକ୍ଷକ ଓ ପାଳକ ଭାବେ ରହିଆସିଛନ୍ତି।

ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଜନନ ଅଞ୍ଚଳ:

• ମୋଟୁ
• ପାଡ଼ିଆ
• କାଲିମେଳା

ପ୍ରଜାତିର ପରିଚୟ: ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ

ସାଧାରଣ ଗୁଣାବଳୀ

• ପ୍ରକାର:          ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାରବାହୀ (Draft Type)ପ୍ରଜାତି।
• ଗଠନ:           କ୍ଷୁଦ୍ରାକୃତି, ସୁଗଠିତ ଶରୀର ସହିତ ଛୋଟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋଡ଼।
• ସହନଶୀଳତା: ଏମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସହିଷ୍ଣୁ; ସ୍ୱଳ୍ପ ଯତ୍ନରେ ଦୁର୍ଗମ ପରିବେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ।

ଶାରୀରିକ ଗଠନ ଉପରେ ଏକ ନଜର

ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ	ବିବରଣୀ
ଚର୍ମର ରଙ୍ଗ	ମୁଖ୍ୟତଃ ବାଦାମୀ; ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଧଳା ଏବଂ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଶିଙ୍ଘବିହୀନ ଗୁଣ	ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା:ପ୍ରାୟ ୬୦% ପଶୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଶିଙ୍ଘବିହୀନ (Polled) ହୋଇଥାନ୍ତି।
ଶିଙ୍ଘ	ଯଦି ଥାଏ: କଳା ରଙ୍ଗର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସଳଖ; ମୂଳ ଭାଗ ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ଅଗ୍ରଭାଗ ଗୋଲାକାର।
କାନ	ଛୋଟ ଏବଂ ଭୂଇଁ ସହିତ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ରହିଥାଏ।
ଲାଞ୍ଜ	ଲମ୍ବା ଏବଂ ଗୋଡ଼ର ‘ହକ୍’ (Hock) ଗଣ୍ଠିର ତଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।
ପରିପକ୍ୱତା	ଏମାନେ ସାମାନ୍ୟ ବିଳମ୍ବରେ ପରିପକ୍ୱ ହୁଅନ୍ତି (ପ୍ରାୟ୪୦–୪୨ ମାସ ବୟସରେ)।

 

ପ୍ରଜାତିର ଉପଯୋଗିତା ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗୁଣ

୧. ଦକ୍ଷ ଭାରବାହୀ ପଶୁ

କ୍ଷୁଦ୍ରାକୃତି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋଟୁ ଗୋପଶୁମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଚପଳତା ଏବଂ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ଆଦୃତ। ପାହାଡ଼ିଆ ଓ ଅସମତଳ ଜମିରେ ହଳ କରିବା ଏବଂ ଭାର ସହିବା ପାଇଁ ଏମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁମାନେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି।

୨. ଜନଜାତି ଐତିହ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ପାଳନ

କୋୟା ଜନଜାତି ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଓ ସ୍ୱଳ୍ପ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଶିଷ୍ଟ ପଦ୍ଧତିରେ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଜଙ୍ଗଲର ପ୍ରାକୃତିକ ଘାସ ଖାଇ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ପ୍ରତି ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଏମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବିକାର ଏକ “ଶୂନ୍ୟ-ନିବେଶ” (Zero-cost) ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିଛି।

୩. ଶାରୀରିକ ଗଠନ ଓ ସନ୍ତୁଳନ

ଏହି ପ୍ରଜାତିର ଉତ୍ତମ ଶାରୀରିକ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ଗଠନ ପାଇଁ ଏମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କ୍ଷେତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାନ୍ତି।

ସଂରକ୍ଷଣର ଗୁରୁତ୍ୱ

ଜନଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଜାତି ଭାବରେ, ମୋଟୁ ଗୋପଶୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜେନେଟିକ୍ ସମ୍ପଦ। ମାଲକାନଗିରିର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜଳବାୟୁ ସହିତ ଏମାନଙ୍କର ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବାର କ୍ଷମତା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାୟୀ କୃଷି ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

“ମୋଟୁ ଗୋପ୍ରଜାତି ହେଉଛି ପ୍ରକୃତି ସହିତ କୋୟା ଜନଜାତିର ସମନ୍ୱୟର ପ୍ରତୀକ—ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର କାୟ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ଦୁର୍ଗମ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଛି।”