କଳାହାଣ୍ଡି

କଳାହାଣ୍ଡି ଗୋପ୍ରଜାତି: ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପଶୁଧନ

ଦୀର୍ଘାୟୁ । ଉଚ୍ଚସହନଶୀଳତା । ବହୁମୁଖୀ ଉପଯୋଗିତା

କଳାହାଣ୍ଡି ପ୍ରଜାତି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପଦ, ଯାହା କଳାହାଣ୍ଡିଜିଲ୍ଲାର ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ପରିବେଶରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବିକଶିତ ହୋଇଛି।ସେମାନଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଏହି ପଶୁମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ କୃଷିଅର୍ଥନୀତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ।

ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ମୂଳ ବାସସ୍ଥଳୀ

ଏହି ଗୋପଶୁମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ହୃଦୟ କୁହାଯାଉଥିବା ନିମ୍ନଲିଖିତ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି:

ଭବାନୀପାଟଣା | ଜୁନାଗଡ଼ | ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା | ଧର୍ମଗଡ଼

ପାଳନ ପଦ୍ଧତି: ଏମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଅର୍ଦ୍ଧ–ଘନ (Semi-intensive) ପଦ୍ଧତିରେ ପାଳିତ ହୁଅନ୍ତି । ସ୍ୱଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଯତ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦିକା ଶକ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବାର ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ଷମତା ରହିଛି।

ପ୍ରଜାତିର ପରିଚୟ: ସହନଶୀଳତା ପାଇଁ ଗଠିତ

ସାଧାରଣ ଗୁଣାବଳୀ

ପ୍ରକାର: ଉଭୟ ଦୁଗ୍ଧ ଏବଂ ଭାରବାହୀ (Dual-purpose)।
ଗଳକମ୍ବଳ (Dewlap): ଏମାନଙ୍କର ପ୍ରାୟତଃ ଗଳ କମ୍ବଳ ନଥାଏ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଚପଳ ରୂପ ପ୍ରଦାନ କରେ ।
ସ୍ୱଭାବ: ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଏବଂ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ସହଜ ।
ଗଠନ: ମଧ୍ୟମ ଆକାରର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳିଷ୍ଠ ।

ଶାରୀରିକ ଗଠନ ଉପରେ ଏକ ନଜର

ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ	ବିବରଣୀ
ଚର୍ମର ରଙ୍ଗ	କଳାମିଶା ପାଉଁଶିଆ ରୁମସିଆ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ।
ଶିଙ୍ଘ	ଲମ୍ବା, ମୁଣ୍ଡର ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉପରକୁ ଏବଂ ଭିତର କୁବଙ୍କେଇ ରହି ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ–ବୃତ୍ତାକାର ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
ମୁଣ୍ଡ ଓ କପାଳ	ମୁଣ୍ଡ ଛୋଟ ଏବଂ କପାଳ ସଳଖ ତଥା ସମତଳ
କାନ	ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଏବଂ ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବେ ରହିଥାଏ
ଲାଞ୍ଜ	ଲମ୍ବା ଏବଂ ଗୋଡ଼ର ‘ହକ୍’ (Hock) ଗଣ୍ଠିରତଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ
ଉଦ୍ଦର (ଖିରି)	ଛୋଟ ଏବଂ ଦୁଗ୍ଧଶିରା ସେତେଟା ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ।

ଉପଯୋଗିତା ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗୁଣ

୧. ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଜୀବନ କାଳ

କଳାହାଣ୍ଡି ପ୍ରଜାତି ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ଚାଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଶ୍ଲୋକପ୍ରିୟ। ଅନ୍ୟପ୍ରଜାତି ତୁଳନାରେ ଏହି ପଶୁମାନେ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି କ୍ଷେତରେ ଭାରବାହୀ ପଶୁଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି, ଯାହା କ୍ଷୁଦ୍ରଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ବଳ।

୨. ନିର୍ଭର ଯୋଗ୍ୟ ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନ

ହଳକାମ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ଉତ୍ତମ ଦୁଗ୍ଧପ୍ରଦାନକାରୀ। ଭଲପ୍ରଜାତିର ଗାଈ ଦିନକୁ ୩ଲିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀର ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ଗ୍ରାମୀଣ ପରିବାରର ପୋଷଣ ଓ ଆୟ ପାଇଁ ସହାୟକ ହୁଏ।

୩. ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ପରମ୍ପରା

କ୍ଷେତ ଏବଂ ଦୁଗ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ, କଳାହାଣ୍ଡି ଗୋପଶୁମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ କଳାକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଅବଦାନ ରଖନ୍ତି।ସେମାନଙ୍କର ଲମ୍ବା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଙ୍ଘକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଘରୋଇ ସରଞ୍ଜାମ ତିଆରି କରାଯାଏ, ଯାହା ସ୍ଥାନୀୟ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିଥାଏ।

ବିକାଶ ଏବଂ ଜୀବନଚକ୍ର

ପ୍ରଜନନ ବୟସ: ୩୪–୩୬ ମାସ।
ରକ୍ଷଣା ବେକ୍ଷଣ:ଏମାନେ ସ୍ୱଳ୍ପ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଚାହାନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିବାରେ ସକ୍ଷମ।

କଳାହାଣ୍ଡି ପ୍ରଜାତିର ଗୁରୁତ୍ୱ

କଳାହାଣ୍ଡି ଗୋପଶୁ ହେଉଛି ଉପଯୋଗିତା ଏବଂ ସହନଶୀଳତାର ଏକ ସଠିକ୍ସ ମନ୍ୱୟ। ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାରବାହୀ ଶକ୍ତି, ଦୁଗ୍ଧ ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପାଇଁ କଞ୍ଚା ମାଲ ଯୋଗାଇ ଏମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିଭାବେ ରହିଆସିଛନ୍ତି।

“କଳାହାଣ୍ଡି ପ୍ରଜାତି ହେଉଛି ଗୋପଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ‘ମାରାଥନ୍ରନର୍‘—ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହ ମାଟିର ପାରମ୍ପରିକ କଳାକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛି ।“